Dünyanın gözleri İstanbul'da

İran'ın tartışmalı nükleer programına ilişkin müzakereler İstanbul'da başladı. Dünya basını görüşmeleri yakından takip ediyor. İstanbul bugün uluslararası haber ajanslarının manşetlerinde.

İstanbul'da son 1,5 yılda bu türden bir yakıt karşılığı uranyum takası üçüncü kez dile getiriliyor. Bu yoldaki bir anlaşma, ilk kez 2009 yılının Ekim ayında gündeme gelmiş ve kısa süre sonra başarısızlıkla sonuçlanmıştı. 2010 yılının Mayıs ayında Brezilya ve Türkiye İran'la kendi takas anlaşmalarını yapmış; ama bu anlaşma da, Batı tarafından reddedilmişti.

Başmüzakereci Said Celili'nin yardımcısı Ali Bakeri, görüşmelerde yeni bir öneri gündeme getirmeyeceklerini söyledi. ABD Dışişleri Bakanlığı da, İstanbul görüşmelerinde büyük bir ilerleme olmasını beklemediklerini; ancak anlamlı bir müzakere sürecinin ortaya çıkmasını umduklarını bildirdi. ABD adına açıklamayı Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mark Toner yaptı.

İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'ndaki temsilcisi Ali Asker Sultaniye ise, müzakerelerde uranyum takası anlaşmasını görüşmeye hazır olduğunu belirtti. Sultaniye, Moskova'da yaptığı açıklamada, İran'ın Brezilya ve Türkiye ile üzerinde uzlaştığı anlaşmanın arkasında olduğunu belirterek, Tahran'ın Fransa, Rusya ve ABD'yi de içeren Viyana Grubu ile nükleer yakıt takasını görüşmeye hazır olduğunu kaydetti.

Başta ABD olmak üzere Batı, İran'ın nükleer silah geliştirme arzusu içinde olduğunu iddia ederken; BM, nükleer faaliyetlerini açıklamadığı gerekçesiyle İran'a son yıllarda 4 ayrı yaptırım uyguladı. İddiaları reddeden Tahran ise uranyum zenginleştirme programının uluslararası hukuka uygun ve barışçıl olduğunda ısrarlı.

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, dün Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton, İran Milli Güvenlik Yüksek Kurulu Genel Sekreteri ve İran'ın Nükleer Başmüzakerecisi Said Celili ile ayrı ayrı görüşmelerde bulunmuştu.

Avrupa Birliği'nın Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton görüşmelerde P5+1 olarak adlandırılan Britanya, Çin, Fransa, Rusya, ABD ve Almanya'yı temsil ediyor. Yine de P5+1 içinde Rusya farklı bir tutum içinde. Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov, “Nükleer program görüşmelerin merkezinde olmalı. Fakat toplantının tek bir gündemi yok, İran'a yaptırımların kaldırılması da ajanda da olmalı” açıklamasında bulundu.

İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejat, Batı görüşmelerde bir ilerleme görmek istiyorsa yaptırımları kaldırılmasını istemişti.